Test użyteczności polega na obserwowaniu, jak prawdziwi ludzie próbują wykonać prawdziwe zadania w Twoim produkcie, na stronie lub w prototypie. Notujesz, gdzie się wahają, gubią albo poddają. Dowiadujesz się, czy projekt działa, a nie czy ludzie chcą tego produktu.
Najważniejsze
- Daj ludziom realistyczne zadanie i obserwuj. Nie tłumacz i nie pomagaj.
- Około pięciu użytkowników na rundę zwykle znajduje największe problemy.
- W testach moderowanych możesz zadawać pytania na żywo. Testy niemoderowane łatwiej prowadzić na dużą skalę.
- Zapytaj, co było niejasne, zaraz po zadaniu, póki ludzie jeszcze pamiętają.
Co pokazują testy użyteczności
Analityka może Ci powiedzieć, że połowa odwiedzających odchodzi na trzecim kroku. Nie powie Ci, co się tam stało. Test użyteczności to pokaże.
W typowym teście możesz zobaczyć, że:
- Ludzie nie zauważyli głównego przycisku, bo na laptopie był widoczny dopiero po przewinięciu.
- Etykieta „Przestrzeń robocza” nic im nie mówiła. Szukali „Konta”.
- Wpisywali w wyszukiwarkę całe pytania, jakby to był czat.
- Klikali logo, żeby wrócić na start, a trafiali na stronę marketingową.
Nic z tego nie widać na wykresie lejka. Testy użyteczności to część szerszych badań użytkowników, ta, która sprawdza sam projekt.
Kiedy przeprowadzić test użyteczności
Testować możesz na prawie każdym etapie. Im wcześniej, tym taniej.
- Zanim zaczniesz budować. Przetestuj szkic albo klikalny prototyp. Zmiana rysunku zajmuje kilka minut.
- Przed premierą. Sprawdź nową ścieżkę z prawdziwymi użytkownikami, zanim zobaczą ją wszyscy.
- Po premierze. Testuj, gdy analityka pokazuje spadek, którego nie umiesz wyjaśnić.
Moderowane a niemoderowane testy użyteczności
Pierwsza decyzja: czy ktoś prowadzi sesję na żywo.
| Moderowane | Niemoderowane | |
|---|---|---|
| Jak to działa | Prowadzący kieruje sesją osobiście lub podczas rozmowy online | Ludzie wykonują zadania sami, a narzędzie ich nagrywa |
| Mocna strona | Możesz dopytywać na bieżąco | Szybko i tanio z wieloma osobami |
| Słaba strona | Powolne i ograniczone Twoim kalendarzem | Nie zapytasz, dlaczego ktoś się zatrzymał |
| Najlepsze do | Wczesnych prototypów i złożonych ścieżek | Sprawdzania znanych ścieżek i porównywania wersji |
Wiele zespołów korzysta z obu. Sesje moderowane przy wczesnych pomysłach, testy niemoderowane później, do sprawdzenia poprawek.
Popularne metody testów użyteczności
- Test zadaniowy:
Podaj realistyczny scenariusz, np. „Chcesz zrezygnować przed kolejnym odnowieniem”, i patrz, jak ktoś próbuje to zrobić.
- Myślenie na głos:
Poproś ludzi, żeby na bieżąco mówili, co myślą. Słyszysz, czego się spodziewają na każdym kroku.
- Test pierwszego kliknięcia:
Pokaż ekran i zapytaj, gdzie ktoś kliknąłby, żeby coś zrobić. Złe pierwsze kliknięcie często oznacza niewykonane zadanie.
- Test pięciu sekund:
Pokaż stronę przez pięć sekund, a potem zapytaj, co ktoś zapamiętał. Dobre dla landing page’y i paneli.
- Test drzewa:
Przetestuj strukturę menu na samych tekstowych etykietach, zanim zaprojektujesz ekrany.
Jak przeprowadzić test użyteczności
Wybierz jedną ścieżkę i jeden cel
Zawęź temat. „Czy nowy użytkownik potrafi zaprosić kogoś z zespołu?” to dobry cel. „Przetestować aplikację” już nie.
Napisz od trzech do pięciu zadań
Używaj słów swoich użytkowników, a nie etykiet z interfejsu. Mów „udostępnij ten raport swojemu przełożonemu”, a nie „kliknij Udostępnij”.
Znajdź właściwe osoby
Wybierz ludzi, którzy przypominają Twoich prawdziwych użytkowników, najlepiej pięć osób na każdy typ użytkownika. Współpracownicy wiedzą za dużo, żeby się przydać.
Obserwuj i milcz
Przeczytaj zadanie raz, a potem pozwól działać. Jeśli ktoś zapyta „Czy dobrze to robię?”, odpowiedz: „A co byś zrobił, gdyby mnie tu nie było?”
Zapytaj, co było niejasne
Zaraz po każdym zadaniu zapytaj, gdzie ktoś się zawahał i czego się spodziewał. Pamięć szybko blednie.
Uszereguj, popraw i testuj dalej
Posortuj problemy według tego, jak bardzo blokują ludzi i ile osób na nie trafia. Popraw najgorsze, a potem zrób kolejną rundę.
Ilu użytkowników potrzebujesz
Według znanych badań, które przeprowadził Jakob Nielsen, około pięciu użytkowników znajduje większość problemów w jednej ścieżce. Kolejne sesje głównie powtarzają to, co już wiesz.
Ta liczba ma dwa haczyki. Dotyczy jednego typu użytkownika, więc produkt z administratorami i zwykłymi użytkownikami potrzebuje po pięć osób z każdej grupy. Zakłada też, że poprawiasz problemy i testujesz ponownie. Jeśli potrzebujesz wiarygodnych liczb, np. odsetka ukończonych zadań, który możesz raportować, potrzebujesz dużo więcej osób.
Małe i częste testy są lepsze niż duże i rzadkie. Pięciu użytkowników co dwa tygodnie poprawi Twój produkt szybciej niż jedno duże badanie w roku.
Typowe błędy
Naprowadzanie użytkownika. „Spróbuj poszukać w prawym górnym rogu” albo nawet szybkie „super” po dobrym kliknięciu zmienia to, co ktoś robi. Zapisz zadania i trzymaj się ich. Te przykłady pytań sugerujących pokazują, czego unikać.
Testowanie na własnym zespole. Współpracownicy znają żargon i skróty. Przejdą gładko przez zadania, na których Twoi klienci polegną.
Mieszanie „czy potrafisz” z „czy Ci się podoba”. Ktoś może wykonać każde zadanie, a mimo to nie chcieć produktu. Najpierw przetestuj użyteczność. Pytania o potrzeby i wartość zostaw na wywiady z użytkownikami.
Poprawianie wszystkiego naraz. Nie każda skarga to bloker. Jedna osoba, która całkiem utknęła, jest ważniejsza niż pięć osób lekko zirytowanych kolorem.
Jak może pomóc Diaform
Diaform nie nagrywa ekranów, kliknięć ani zadań. Do tej części użyj swojego zwykłego narzędzia do testów albo sesji na żywo. Diaform dobrze sprawdza się w rozmowie, która przychodzi potem.
Wyślij ludziom link, gdy skończą zadanie albo ścieżkę, np. onboarding. Agent AI pyta, co było niejasne, gdzie się zawahali i czego się spodziewali. Gdy ktoś powie „było trochę zagmatwane”, agent dopyta, która część. Każda rozmowa jest podsumowana, więc przeczytasz, co poszło nie tak, bez umawiania rozmowy z każdą osobą. Zobacz, jak zespoły używają Diaform do testów użyteczności, albo zacznij darmowy okres próbny.
